اوّل به او الهام شده است . 2 - مفسّرين جمله ى « إِنَّها لَبِسَبِيلٍ مُقِيمٍ » با جمله ى بعد « وَإِنَّهُما لَبِإِمامٍ » را نظير يكديگر معنى كرده‌اند چنان كه از ابو الفتوح و طبرى و مجمع نقل كرديم ، ولى آنچه ما ترجمه كرديم شايد نزديكتر به ظاهر كلمات و جمله ها باشد چون در جمله ى اوّل شايد كلمه ى « ذلك » اشاره بمجموع آن مطالب و حوادث است يعنى اين حوادث خود نشانه است براى مردم باريكبين و اهل فراست ، و در جمله ى دوم « و انّهما لبإمام مبين » شايد ضمير « هما » بجاى دو دسته مردم لوط و اصحاب الايكه باشد و واو اوّل جمله مفيد معنى حال باشد و باى « به امام » بمعنى همراهى و معنى چنين باشد : ستمگر بودند و گرفتار شدند ، در صورتى كه آن دو دسته مردم با امام و پيشواى ظاهر و نمايان بودند كه لوط و شعيب باشد كه مقام و نبوّت آنها مخفى و پوشيده نبود ، 3 - آيت 88 « لا تمدّنّ عينيك » تا آخر شايد در خطاب بپيغمبر ( ص ) اشاره باشد بنگرانى آن حضرت از آسايش و غفلت مردم كه آن سرمايه دارها با كمال غفلت سرگرم هوى و هوس خود هستند و از شرائط آدمگرى بدور كه نه گوش بسخن حقّ ميدهند و نه قدمى بخير و صلاح بر ميدارند ، و هميشه اين مال و خواسته هاى زندگى در اختيار دارند و مجال حقّ شنيدن ندارند از اين جهت اين نگرانى آن حضرت به اين جور تسكين شده كه تو چنين وسائل تربيتى دارى كه سبع المثانى و قرآن عظيم است پس بوسائل غفلت آنها منگر و از آنچه در اختيار دارى استفاده كن و به كار ببر و مردم را رهبرى كن و خاطر از موجبات بيخبرى آنها آسوده بدار . و از دقّت در جمله ها و آيات دنباله ى اين جمله اين مطلب خوب واضح مىشود مثل « * ( وَلا تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ ) * * ( فَاصْدَعْ بِما تُؤْمَرُ ) * و * ( يَضِيقُ صَدْرُكَ » كه پيغمبر بايد نگران نباشد و دنباله ى كار خويش گيرد ، 4 - در آيت آخر « وَاعْبُدْ رَبَّكَ ، حَتَّى يَأْتِيَكَ الْيَقِينُ » ممكن است بگوئيم : شايد كلمه ى « حَتَّى » معنى علَّت و جهت را مى - فهماند تا معنى جمله چنين باشد : خداى خود را عبادت كن براى تحصيل يقين . و اين معنى اگر چه بر خلاف گفته ى مفسّرين است ولى استفاده ى ديگرى مىشود كه عبادت موجب حصول يقين است ، چون اگر انسان مدتى فكر خود را متوجّه بحقّ كرد